Ja, ik ga akkoord Nee, ik ga niet akkoord X

Energieverbruik en CO2

ProRail wil steeds zuiniger omgaan met energie. Zo willen we 20% energie-efficiency behalen in 2015 ten opzichte van 2005. Verder willen we dat al onze energie duurzaam is in 2020 en dat de CO2-uitstoot van de spoorsector vermindert.

Doelstellingen

Begin 2011 zijn we met het ministerie van Infrastructuur en Milieu de ‘Meerjarenafspraak energie-efficiency 2001-2020’ overeengekomen (MJA-3). De doelstelling van dit programma is 20% energie-efficiency in 2015 ten opzichte van 2005. Hiervoor is gemiddeld 2% energie-efficiency per jaar nodig. Daarnaast gaan we voor 100% duurzame inkoop of opwekking van energie in 2020 en helpen we vervoerders en leveranciers hun CO2-uitstoot te verminderen.

Verbruikte energie

  • Energie verbruik gas
    2011

     49.2%

    2,9
    2010

     100%

    5,9
    2009

     71.2%

    4,2

In 2011 hebben we 104 GWh elektriciteit (374 duizend GJ) verbruikt en 2,9 miljoen m3 aan gas (113 duizend GJ). Dit verbruik is vergelijkbaar met het energieverbruik van 13.000 huishoudens. In 2010 was dat 103 GWh elektriciteit (371 duizend GJ) en 5,9 miljoen m3 gas (230 duizend GJ). Het verbruik in 2012 is bij publicatie van dit jaarverslag nog niet bekend.

De reductie in gas is voor een groot deel toe te schrijven aan de warmere wintermaanden in 2011 (vergeleken met 2010), waardoor er minder energie nodig was voor wissel- en gebouwverwarming.

Energie-efficiency

Voor de periode 2012-2016 hebben we een energie-efficiencyplan (EEP) gemaakt, waarin we beschrijven hoe we 2% energie-efficiency per jaar gaan realiseren.

  • Energie verbruik elektriciteit
    2011

     100%

    104
    2010

     99%

    103
    2009

     90%

    94

In 2011 hebben we voor 9 TJ aan besparingen gerealiseerd. Dit komt overeen met 0,8% energiebesparing. De besparing hebben we gerealiseerd door wissels te saneren, LED-verlichting in seinen aan te brengen en tientallen wissels aan te sluiten op bodemenergie.

Duurzaamheidsscan stations

ProRail is initiatiefnemer van het project SusStation en heeft hiermee op de internationale duurzaamheidsconferentie van UIC een prijs ontvangen voor ‘bijzondere bijdrage aan duurzame ontwikkeling in de spoorsector’. In dit project hebben we onder andere samen met NS en W/E adviseurs de ‘Stationsscan duurzaamheid’ ontwikkeld, waarin energieverbruik één van de 5 thema’s is. Bijna 100 van de 400 bestaande stations zijn in 2012 gescand. Het inzicht dat dit oplevert wordt gebruikt in onderhoud en stationsprojecten. Verschillende Europese landen hebben inmiddels belangstelling voor dit product.

Zuinige stationsverlichting

Van het energieverbruik op stations betreft ruim 50% verlichting. In samenwerking met lichtadviseurs en leveranciers is in kaart gebracht welke technieken het meest efficiënt zijn. Dit is in 2012 vastgelegd in een ‘handreiking efficiënte stationsverlichting’ waarmee stationsprojecten vanaf nu hun lichtontwerp zo efficiënt mogelijk kunnen uitvoeren. De meest efficiënte perronmasten zijn in 2012 beproefd op station Terwijde en op station Naarden Bussum is LED-verlichting in de perronkap toegepast.

Zuinige informatieborden

Van het energieverbruik op stations gaat ongeveer 20% op aan informatieborden voor reisinformatie, ook wel InfoPlus displays genoemd. ProRail heeft het initiatief genomen om in samenwerking met de leverancier deze schermen zuiniger te maken. Door het backlight te vervangen door LED-technologie wordt een scherm 40-50% zuiniger. In december 2012 zijn de eerste ‘LED backlight’-schermen geplaatst op station Almere Poort en diverse stations in de provincie Groningen.

CO₂-prestatieladder

Minder CO₂-uitstoot door onszelf en onze leveranciers, dat is al jaren een belangrijke doelstelling. Daarom hebben we de CO₂-prestatieladder ontwikkeld: hoe meer een bedrijf zich inspant om de CO₂-uitstoot te verminderen, hoe meer kans het maakt bij een aanbesteding. De ladder is eigendom van de Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen.

Vanwege internationale belangstelling is de ladder enkele malen in het buitenland gepresenteerd, onder andere bij de Wereldbank. Daarnaast is het bijhorende handboek in het Engels verschenen.

Ook ProRail heeft zich aan de ladder gecommitteerd en is gecertificeerd op niveau 4 van de CO₂-prestatieladder.

  • Energie Efficientie MJA-3
    2012

     38%

    2,1%
    2011

     10%

    0,8%

CO₂-reductie bij ProRail

  • Percentage duurzaam inkopen elektriciteit
    2012

     100%

    100%
    2011

     73%

    73%
    2010

     73%

    73%

In 2011 hebben we als ProRail in totaal 68,9 kiloton CO2-uitgestoten. In 2010 76,9 kiloton. De daling van onze eigen CO₂-voetafdruk wordt vooral veroorzaakt door minder energieverbruik en de duurzame inkoop en opwekking van energie.

  • CO2 voetafdruk
    2011

     90%

    68,9 KT
    2010

     100%

    76,9 KT

Zorgen voor CO₂-reductie bij vervoerders

De manier waarop de infrastructuur is ingericht heeft effect op het energieverbruik en daarmee op de CO2-voetafdruk van treinen. Bij het ontwerp van het spoor kunnen we hier steeds beter rekening mee houden. In 2012 is bijvoorbeeld gebleken dat de ombouw van de sporen bij station Arnhem ervoor gezorgd heeft dat machinisten van NS op het traject Nijmegen-Arnhem potentieel circa 15% van de tractie-energie kunnen besparen doordat treinen langer kunnen uitrollen en minder vaak weer hoeven op te trekken.

Daarnaast is de tijdelijke snelheidsbeperking bij Duivendrecht in november 2012 opgeheven. Hierdoor kan naar verwachting ruim 1 GWh aan tractie-energie per jaar worden bespaard omdat treinen niet meer onnodig hoeven af te remmen en op te trekken.

Zorgen voor CO₂-reductie bij leveranciers

De CO2-uitstoot van leveranciers brengen we verder omlaag door vermindering van het gebruik van materialen (zoals spoorstaven, bovenleidingportalen, dwarsliggers, bruggen, ballast enzovoort). Dit bereiken we door betere benutting van de infrastructuur zodat minder uitbreiding noodzakelijk is, door verlenging van de levensduur zodat minder vaak vervanging nodig is, door het gebruik van duurzamere materialen en door het hergebruik van materialen.

Duurzame inkoop en opwekking van energie

In 2020 willen we alle energie die we gebruiken duurzaam inkopen of opwekken. In 2012 hebben we al 90% van het energieverbruik verduurzaamd. Er is voor 100 GWh aan windenergie ingekocht. Hiermee is vrijwel alle elektriciteit die we gebruiken voor onze kantoren en infrastructuur (stations, wissels, seinen, overwegen enzovoort) afkomstig van windmolens in Nederland.

Daarnaast hebben we in 2012 zonnesystemen geplaatst op Utrecht Centraal en Rotterdam Centraal. In Utrecht zijn de nieuwe perronoverkappingen gemaakt van staal en lichtdoorlatend gebogen glas met daarin zonnecellen. In Rotterdam is 10.000 m2 aan zonnepanelen geïntegreerd in de overkapping. Hiervoor ontving onze leverancier Scheuten Solar een Dutch Solar Award.

Een deel van de energie die nodig is voor wisselverwarming is in 2012 verduurzaamd door in onder andere Arnhem, Almelo en op de Hanzelijn bij ruim 100 wissels gebruik te maken van bodemwarmte in plaats van gas.